ในโลกยุคปัจจุบันที่มีการแข่งขันสูง ความถูกต้องแม่นยำของข้อมูลถือเป็นสิ่งสำคัญที่ทำให้ธุรกิจน่าเชื่อถือ และเมื่อมีการป้อนข้อมูล การพิมพ์ด้วยมือของมนุษย์ซ้ำๆ จำนวนมากก็อาจจะมีข้อผิดพลาดเกิดขึ้นได้ ในปัจจุบันวิธีที่ใช้ในการอ่านและป้อนข้อมูลที่นิยมและพบเห็นได้บ่อยในชีวิตประจำวันก็คือการใช้รหัสบาร์โค้ดเข้ามาช่วย นอกจากจะลดข้อผิดพลาดจากการคีย์ข้อมูลแล้ว ยังช่วยลดเวลาในการคีย์ข้อมูลลงอีกด้วย
รหัสบาร์โค้ดคืออะไร?
รหัสบาร์โค้ด หรือ บาร์โค้ด (barcode) เป็นวิธีการแสดงข้อมูลในรูปแบบภาพ ซึ่งจะแตกต่างกันไปโดยการเปลี่ยนความกว้าง ระยะห่าง และขนาดของเส้นขนาน รวมถึงการใช้ จุด สี่เหลี่ยม หกเหลี่ยม และรูปแบบอื่นๆเข้ามาร่วมด้วย โดยบาร์โค้ดเหล่านี้สามารถอ่านได้ด้วยเครื่องสแกนแสงที่สร้างขึ้นโดยเฉพาะ แต่ก็มีบาร์โค้ดบางรูปแบบที่สามารถอ่านได้ด้วยกล้องดิจิตอล หรือกล้องบนสมาร์ทโฟน โดยใช้ซอฟต์แวร์แอปพลิเคชั่นพิเศษ
บาร์โค้ด แบ่งออกเป็นกี่ประเภท?
บาร์โค้ด 1 มิติ
บาร์โค้ด 1 มิติ (1D) คือรหัสแท่งที่ใช้เก็บข้อมูลพื้นฐาน เช่น ตัวเลขหรือตัวอักษร โดยข้อมูลจะแสดงผลผ่านการจัดเรียงเส้นดำและช่องว่างขาวในแนวตั้ง เมื่อสแกนด้วยเครื่องอ่าน ข้อมูลเหล่านี้จะถูกแปลงเป็นรหัสที่คอมพิวเตอร์สามารถประมวลผลต่อได้
บาร์โค้ด 2 มิติ
บาร์โค้ด 2 มิติ (2D) ไม่ใช่แค่เส้นหนาและบางที่เรียงต่อกันเหมือนกับบาร์โค้ด 1มิติ แต่จะเป็นรูปแบบตาราง จุด หรือบล็อกสี่เหลี่ยมเล็ก ๆ ที่จัดเรียงอย่างมีระบบสามารถเข้ารหัสข้อมูลได้ทั้งแนวนอนและแนวตั้ง ทำให้สามารถเก็บข้อมูลได้มากกว่าหลายเท่าตัว แม้ในพื้นที่ที่มีขนาดเล็กก็ตาม
ความแตกต่าง บาร์โค้ด 1 มิติ และ 2 มิติ
| บาร์โค้ด 1 มิติ | บาร์โค้ด 2 มิติ | |
|---|---|---|
|
รูปแบบบาร์โค้ด |
เส้นตรงแนวตั้งเท่านั้น |
หลากหลาย เช่น จุด เส้นแนวนอน เส้นแนวตั้ง สี่เหลี่ยม หกเหลี่ยม หรืออื่นๆ |
|
ข้อมูลที่สามารถเก็บได้ |
ต่ำ เช่น ตัวเลข 6 หลัก ในรหัส UPC-E |
สูง เช่น ตัวเลขและตัวอักษรสูงสุด 3,067 อักขระ ในรหัส AZTEC |
|
การป้องกันข้อผิดพลาด |
ไม่มี |
มี |
|
อุปกรณ์ถอดรหัส |
เครื่องสแกนเลเซอร์ และ อุปกรณ์อัจฉริยะ |
อุปกรณ์อัจฉริยะ |
|
ตัวอย่างรูปแบบบาร์โค้ด |
EAN, UPC, Code 39, Code 128, |
QR, Data Matrix, PDF417 |
บาร์โค้ดที่นิยมใช้ในปัจจุบัน
บาร์โค้ดนอกจากจะแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลักๆแล้ว ในแต่ละประเภทยังแบ่งรูปแบบย่อยออกไปอีกกว่า 30 รูปแบบ แต่ในบทความนี้จะยกตัวอย่างบาร์โค้ดเบื้องต้นที่นิยมใช้และสามารถพบเจอได้บ่อยๆ ในปัจจุบันมาให้ดูกันคร่าวๆ
บาร์โค้ด 1 มิติ
EAN เป็นบารโค้ดที่มีความหนาแน่นสูงสามารถเข้ารหัวข้อมูลจำนวนมากในพื้นที่ขนาดเล็กได้ เหมาะสำหรับใช้ในการติดฉลากสินค้าอุปโภคบริโภคสำหรับสแกน ณ จุดขาย ที่ใช้กันทั่วโลก
UPC ใช้รูปแบบการเข้ารหัสเดียวกับ EAN-13 แต่จะไม่แสดงเลขศูนย์นำหน้า UPC ช่วยปรับปรุงระบบสินค้าคงคลังภายในร้านค้าและคลังสินค้าให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น สามารถติดตามสินค้าได้อย่างแม่นยำและมีประสิทธิภาพตลอดกระบวนการผลิตจนถึงการจัดจำหน่าย
Code 39 (หรือ Code 3 จาก 9) ใช้ในการติดฉลากสินค้าในหลายอุตสาหกรรม รองรับทั้งตัวเลขและอักขระ แต่ก็มีข้อจำกัดคือสามารถเข้ารหัสได้เพียง 39 อักขระ ตามชื่อของมัน แต่ในเวอร์ชั่นล่าสุดจำนวนอักขระได้ถูกเพิ่มเป็น 43 อักขระแล้ว
Code 128 เป็นบาร์โค้ดขนาดกะทัดรัดและมีความหนาแน่นสูงจากการรองรับชุดอักขระ ASCII 128 ทำให้สามารถจัดเก็บข้อมูลเชิงเส้นจำนวนมากในรูปแบบที่กะทัดรัด มักใช้ในอุตสาหกรรมโลจิสติกส์และการขนส่งสำหรับการสั่งซื้อและการจัดจำหน่าย และเหมาะอย่างยิ่งสำหรับการระบุคอนเทนเนอร์และสินค้าที่จัดส่งหรือบรรจุแล้ว
ITF (หรือ Interleaved 2 of 5) ใช้สำหรับติดฉลากวัสดุบรรจุภัณฑ์ทั่วโลก บาร์โค้ดที่ใช้กันมากที่สุดคือบาร์โค้ด ITF-14 ซึ่งเข้ารหัสตัวเลข 14 หลัก แต่สามารถเข้ารหัสได้เฉพาะตัวเลขเท่านั้น ไม่สามารถเข้ารหัสตัวอักษรได้
GS1 DataBar มีขนาดกะทัดรัดกว่าบาร์โค้ดทั่วไป มีประโยชน์มากมาย ตัวอย่างเช่น ผู้ค้าปลีกชั้นนำใช้เครื่องมือขนาดกะทัดรัดเหล่านี้เพื่อลดเวลาในการทำธุรกรรม ณ จุดขาย
บาร์โค้ด 2 มิติ
QR เป็นรูปแบบที่เราคุ้นเคยกันดีอยู่แล้ว มีขนาดที่ยืดหยุ่น ทนทานต่อความผิดพลาดสูง และอ่านได้รวดเร็ว รหัส QR รองรับข้อมูลสี่โหมดที่แตกต่างกัน ได้แก่ ตัวเลข ตัวอักษรและตัวเลข ไบต์/ไบนารี และแม้แต่คันจิ
Data Matrix มีความหนาแน่นของข้อมูลสูง อ่านได้แม้ในความละเอียดต่ำหรือตำแหน่งการสแกนที่ไม่เหมาะสม ด้วยขนาดที่เล็กกะทัดรัดจึงเหมาะอย่างยิ่งสำหรับผลิตภัณฑ์ขนาดเล็กในระบบโลจิสติกส์และการปฏิบัติงาน ในการติดชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ขนาดเล็ก
PDF417 สามารถเก็บข้อมูลที่เครื่องอ่านได้มากกว่า 1.1 กิโลไบต์ ทำให้มีประสิทธิภาพมากกว่าบาร์โค้ด 2 มิติอื่นๆ มาก ใช้สำหรับการจัดเก็บข้อมูลจำนวนมาก เช่น ภาพถ่าย ลายนิ้วมือ และลายเซ็น เหมาะกับการใช้งานที่หลากหลาย รวมถึงการขนส่งและการจัดการสินค้าคงคลัง
Aztec สามารถเก็บข้อมูลจำนวนมากในขณะที่ยังคงขนาดที่ค่อนข้างเล็ก ประหยัดพื้นที่อย่างมาก บาร์โค้ดประเภทนี้ยังสามารถถอดรหัสได้แม้ว่าจะมีความละเอียดต่ำ ทำให้มีประโยชน์เมื่อบาร์โค้ดพิมพ์ออกมาไม่ดีหรือแสดงบนโทรศัพท์ เป็นที่นิยมใช้ในอุตสาหกรรมการขนส่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับตั๋วและบัตรผ่านขึ้นเครื่องของสายการบิน
บทสรุป
รหัสบาร์โค้ดเป็นวิธีการแสดงข้อมูลในรูปแบบภาพ โดยการใช้สัญลักษณ์ต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น จุด เส้น สี่เหลี่ยม หกเหลี่ยม และรูปแบบอื่นๆ รหัสบาร์โค้ด สามารถแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก คือบาร์โค้ด 1 มิติ และบาร์โค้ด 2 มิติ ซึ่งทั้ง 2 ประเภทนี้ ก็ยังมีการแบ่งรูปแบบย่อยออกไปอีก ไม่ว่าจะเป็น EAN, UPC, Code 39, Code 128, QR, Data Matrix, PDF417 และอื่นๆ อีกมากมาย
